in

ÇOCUK VE EBEVEYN İÇİN GÜVENLİ İNTERNET KULLANIMI

IEEE Türkiye Sosyal Sorumluluk Projeleri kapsamında bu yazımız ile internetin ülkemizde kullanım durumunu,çocuklar üzerinde oluşturabileceği olumsuz etkiyi ve çözüm olabilecek önerileri sizlerle paylaşıyoruz.Keyifli okumalar dileriz.

İnternet ve Ülkemizde Kullanımı

İnternet kullanımı ile günümüzde her türlü bilgiye ulaşılabilir ve birçok işlem anında gerçekleştirilebilir hale gelmiştir.İnternet günlük yaşamın bir parçası haline gelmeye başlamasıyla beraber birçok soruna da yol açmaya başlamıştır

Bu sorunlar gerçek hayat problemlerine dönüşmeye başlamıştır. Her yaşa hitap eden internet dünyası her yaş skalasına ayrı sorunlarda oluşturmaktadır. Çocuk yaşlarda başlayan bu problemler gelecek nesle zarar verebilir.

Gelecek nesillerimize etkisinden bahsetmeden önce gelin şöyle bir Türkiye istatistiklerine  bakalım.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2016 yılı Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması Verilerine göre; bilgisayar ve internet kullanımı 2017 yılında  16-74 yaş grubundaki bireylerde sırasıyla %56,6 ve %66,8 oldu. Bu oranlar 2016 yılında sırasıyla %54,9 ve %61,2 idi. 16-74 yaş grubundaki erkeklerde %65,7 ve %75,1 iken, kadınlarda   %47,7 ve %58,7 oldu.

 

     Evde “kendi odasında” kullanım ise yüzde 84.6 ile en yüksek oran olarak dikkat çekiyor.Her on hanenin sekizi internet erişim imkanına sahiptir. Hanehalkı Bilişim Teknolojileri kullanım araştırması sonuçlarına göre 2017 yılı Nisan ayında hanelerin %80,7’si evden internete erişim imkanına sahip oldu. Bu oran 2016 yılının Nisan ayında %76,3 idi.

Çocukların internet kullanım sıklıkları değerlendirildiğinde, 2010 yılında “haftada bir veya iki kez” seçeceği yüzde 52.5 ile en yüksek oran olurken, 2015 yılında en yüksek oran yüzde 57.5 ile “her gün veya hemen hemen her gün yanıtı” en yüksek oran olmuştur. Araştırmalarda bilgisayar kullanımına başlama yaşının ortalama  8, internet kullanım yaşının ise ortalama 9 olduğu ortaya çıkmıştır. Ayrıca internet ortamındaki sosyal paylaşım sitelerinde hesap oluşturma yaş sınırının 13 olmasına rağmen yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen verilere göre çalışmaya katılan çocukların üçte birinin 13 yaş altında olduğu saptanmıştır. Bu durum sorunların temelden ilerlediğine işaret ediyor.

 

   İnternet kullanım amaçları dikkate alındığında, 2016 yılının ilk üç ayında internet kullanan bireylerin yüzde 82,4’ü sosyal medya üzerinde profil oluşturma, mesaj gönderme veya fotoğraf vb. içerik paylaşırken, bunu yüzde 74,5 ile paylaşım sitelerinden video izleme, yüzde 69,5 ile online haber, gazete ya da dergi okuma, yüzde 65,9 ile sağlıkla ilgili bilgi arama, yüzde 65,5 ile mal ve hizmetler hakkında bilgi arama ve yüzde 63,7 ile İnternet üzerinden müzik dinleme (web radyo) takip etti. İnternet üzerinden kişisel kullanım amacıyla mal veya hizmet siparişi veren ya da satın alan 16-74 yaş grubundaki bireylerin oranı %24,9 oldu. Önceki yıl İnternet üzerinden alışveriş yapanların oranı ise %20,9’du. Her dört kişiden biri İnternet üzerinden alışveriş yapmış oldu.İnternet üzerinden alışveriş yapan bireylerin 2016 yılı Nisan ile 2017 yılı Mart aylarını kapsayan on iki aylık dönemde %62,3'ü giyim ve spor malzemesi, %25,3’ü ev eşyası (Mobilya, oyuncak, beyaz eşya, vb; tüketici elektroniği hariç), %24,1’i seyahat bileti, araç kiralama vb, %21,9’u gıda maddeleri ile günlük gereksinimler ve %19’u elektronik araçlar (Cep telefonu, kamera, radyo, TV, DVD oynatıcı vb.) satın aldı.

Peki İnternet Kullanımı Çocuklar İçin Ne Gibi Sorunlar Doğuruyor

Yasal olmayan, şiddet içerikli sitelere kolay erişim sağlanması ile yasa dışı içeriklere maruz kalınması psikolojik sorunlara neden olabilmektedir.

Birçok insanın aktif olarak kullandığı internet ortamında tehlikeli insanlarında var olduğu ve bunların kötü niyetli iletişim kurmaya meyilli olduğu unutulmamalıdır.

Çevrimiçi ortamlarda çocukların ve gençlerin kendilerinin ya da ailelerine ait kişisel bilgilerin e-posta, sohbet programları vb. aracılığıyla üçüncü şahısların eline geçmesi ve internet üzerinden ebeveynlerinin kredi kartı ile onlardan habersiz alışveriş yapabilmeleri halinde büyük problemler meydana gelir.

Her yaş kitlesine göre hitap eden  oyunların uzun süreçli takibinin aşırı bağımlılık yaptığı göz önünde bulundurulmalıdır.

İnterneti propaganda aracı olarak kullanan kişilerin yönlendirmelerinin kişileri empoze etmeleri de kişilere ve çevreye zarar vermektedir.

Genellikle çocuklar gerçek ve sanal hayat arasındaki farkı ayırt edememektedirler. İnternet üzerindeki popüler olarak kullanılan bir çok site üzerinden sohbet edebilir,  fotoğraf ve video gönderip bu öğeleri görüntüleyebilir, oyun oynayabilir, anlık olarak profil gönderebilir. Bu amaçlarla kullanan çocuklar kişisel sayfalarında yayımladıkları bilgilerden dolayı kimlik avı dolandırıcılığı, siber zorbalık ve Internet saldırılarına maruz kalabiliyorlar.

Avrupa Çevrimiçi Çocuklar Araştırma Projesi başlıklı araştırmanın bulgularına göre çocukların İnternet kullanımı sırasında karşılaştıkları olumsuz durumlarla ilgili ailelerinden ziyade arkadaşlarından yardım alma eğiliminde oldukları görülmüştür. Herhangi bir İnternet riski ile karşılaşmış çocukların yaklaşık yarısının bu durumu kimseyle paylaşmamış olduğu belirtilmektedir. Bu durum çocuğun ailesinde uzaklaşmasına veya psikolojik sorunlar yaşamasına sebep olabilir.

Çocukların müstehcenlik, şiddet ve korku içeren bilgisayar oyunu ve programların kullanması veya internette bir şekilde karşılaşması çocuk gelişimini olumsuz etkilemektedir.

Kısaca özetleyecek olursak;

Sanal dolandırıcılık, zararlı yazılımlar, internet bağımlılığı, siber zorbalık, bilginin yanlış kullanımı yada yanlış veya zararlı bilgiye erişim ,internette uzun süreli zaman geçirmeye bağlı oluşabilecek fiziksel sağlık sorunları, çocuk istismarı, yabancılarla çevrimiçi ve çevrimdışı iletişim, kişisel bilgilerin paylaşımı ve kimlik hırsızlığı vb. olaylarla karşılaşılıyor.

Ebeveynler Neler Yapmalı

Çocuklar kısıtlamaktan ziyade sahip oldukları teknolojileri doğru amaçlarla, doğru ve başkalarına zarar vermeyecek şekilde, etik ve ahlaki kurallara riayet ederek, bilinçli olarak kullanmalarını teşvik gerekmektedir.

Gerçek hayatta  kurallar koyulduğu gibi sanal ortam için de kurallar konulmalıdır.

Çocukları tehlikelerden korumak için bilgisayarlarında güncel antivirüs, filtre ve güvenlik duvarı uygulamaları kullanılmalıdır.

Çevrimiçi ortamda kendilerini rahatsız ya da tehdit altında hissettiren bir şey veya bir kişi olduğunda ebeveynlerine iletmeleri için teşvik edilmelidir.

Ebeveynler çocuklarıyla verimli vakit geçirilmelidir. Onları dışarı çıkararak gerçek dünyayı tanıtıp göstermeleri gerekmektedir.

Bilgisayar karşısında geçirilecek zaman bir veya iki saati geçmemelidir. Bu zaman zarfında ise interneti verimli kullanmaları amaçlanmalıdır.

2-6 yaş grubundaki çocuklar internet başında yalnız bırakılmamalıdır. Yalnızca anne ve babaların gözetimim altında olmak şartıyla oyun oynamalarına izin verilmelidir.

7-10 yaş grubundaki çocukların sosyalleşme gereksinimi için geçireceği zaman bilgisayar başında geçireceği zamandan çok daha fazla olmalıdır.

İnternet kullanım alanı aile bireylerinin rahat bir şekilde görebileceği bir yerde, aile ortak kullanım alanında olmalıdır. Çocukların gireceği siteler için anlaşma yapılmalı ve sakıncaları anlatılmalıdır ve internet ortamında tanıştıkları kişilerle yüz yüze görüşmelerinin tehlikeli olduğu bildirilmelidir.

14-16 yaş grubundaki çocukların ebeveynleri internette hangi sayfalarını ziyaret ettiği hakkında bilgi sahibi olmalıdırlar. Çocukların kullandığı sosyal medya ortamlarını ebeveynler bilmeli ve çocuğun varsa kendilerinin de aynı sosyal ağ üzerinden hesap açıp çocuklarını takip etmeleri gerekmektedir.

 Tanımadığı kişileri sosyal ağlarına eklememelidirler.Bu onları biraz daha geri plana çekecektir. İnternet ortamında da gerçek dünyada olduğu gibi ahlaki davranışlara uyulması gerektiği konusunda bilgilendirilmeli, interneti başkalarına zarar verici bir araç olarak kullanılmaması konusunda eğitilmelidirler.

Bizler elimizden geldiği kadarıyla çocukları bilgilendirmemiz, bununla ilgili çalışmalar ve araştırmalar yapmamız gerekmektedir. Gerekirse devletten de destek alarak internet kullanımı ve güvenliği için bilir kişilerle iletişime geçilmeli, konferanslar düzenlemeli ve sosyal platformlar oluşturulmalıdır.

Okuduğun için teşekkürler,

Yazımızı faydalı bulduysan daha fazla insana ulaşabilmemiz adına paylaşmayı unutma !

Daha fazlası için bizi takip edebilirsin.

www.facebook.com/ieeeturkiyessp

www.twitter.com/ieeeturkiyessp

www.instagram.com/ieeeturkiyessp

Yazarlar ;

 

Şeyma ÇANKAYA – IEEE Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi SSP Temsilcisi

Tarık EYİNÇ – IEEE Dumlupınar Üniversitesi SSP Temsilcisi

Canan Bulut – IEEE Bahçeşehir Üniversitesi SSP Temsilcisi

Kaynakça :

BTK

Anadolu Ajans

Microsoft

Hacettepe Üniversitesi/ Çocukların İnternet Kullanımları ve Onları Bekleyen Çevrim-İçi Riskler Makalesi

TRT Çocuk

Nilüfer TUNCER- Türk Kütüphaneciliği 14, 2(2000), 205-212

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Situation Of A Name That Being Hope For Humanity

IEEE İTÜ Yazılım Maratonu ’18